Thuận pháo: khi Đen đáp Pháo đầu bằng Pháo đầu cùng phía

Thuận pháo là gì

Thuận pháo (顺炮) là thế khai cuộc trong đó Đen đáp Pháo đầu bằng một Pháo đầu của chính mình lấy từ cùng phía bàn cờ: 1.P2-5 P8-5 (炮二平五 炮8平5). Thay vì dựng hàng phòng thủ, Đen phản công ngay. Thế cờ gần như đối xứng, rất sắc và không tha thứ cho một nước chậm.

Nhìn trên sơ đồ, hai con Pháo cùng đi về một hướng, nên mới gọi là thuận, tức cùng chiều. Chữ 顺 cũng có nghĩa là nối theo: Pháo Đen lấy từ cùng cánh với Pháo Đỏ, nên thế trận hai bên như nối gót nhau. Giờ cả hai Pháo cùng đứng trên lộ giữa. Pháo Đỏ nhắm qua Binh đầu vào Tốt đầu của Đen, Pháo Đen nhắm qua Tốt đầu vào Binh đầu của Đỏ. Không bên nào nhường trung tâm, và cả hai đều giữ quyền tấn công.

Vì sao Thuận pháo sắc bén đến vậy

Thế cờ trông đối xứng nhưng không hẳn, vì Đỏ đi trước. Trong một thế cờ soi gương, bên hơn một nước là bên có đòn đe dọa tới đích trước, và Đỏ thì theo định nghĩa luôn hơn một nước. Vậy Đen không chơi để có một ván yên ả. Đen chơi để đạt tới thế tấn công nhanh hơn tốc độ Đỏ biến nước đi trước thành lợi thế.

Điều đó biến mỗi nước ra quân thành một quyết định về tốc độ. Xe ra sớm, đợt tấn công được chuẩn bị với ít quân phòng thủ phía sau, và một nước chậm có thể định đoạt ván cờ trước nước thứ hai mươi. Không lạ khi Thuận pháo nổi tiếng là khai cuộc sinh ra những ván phân thắng bại ngắn nhất của cờ tướng.

Vì cả hai cùng tấn công, tính toán là điều không tránh được. Lúc nào cũng phải kiểm tra xem một chuỗi nước ép buộc, một nước chiếu bằng Xe hay một cú nhảy của Pháo, đang có lợi cho mình hay cho đối thủ. Thế cờ đối xứng nên nhiều đòn chiến thuật tồn tại ở cả hai phía như ảnh trong gương, và bên đi trước dù chỉ một nhịp thường thắng cuộc đua. Đếm nước chính xác ở đây là một lợi thế rất thực tế.

Trực xa đối hoành xa

Đường chính kinh điển tiếp theo là 1.P2-5 P8-5 2.M2.3 M8.7 (炮二平五 炮8平5 马二进三 马8进7). Đỏ nhảy Mã ra, mở đường để Xe đi thẳng lên theo lộ; Đen cũng nhảy Mã, nhưng chuẩn bị đưa Xe đi ngang. Sau hai nước mỗi bên, nếu gập bàn cờ theo dòng sông, quân hai bên trùng khít lên nhau, chỉ khác một điều: đến lượt Đỏ đi. Từ đây mỗi bên chọn đường cho Xe, và hệ thống này có tên 顺炮直车对横车, Thuận pháo trực xa đối hoành xa.

Trực xa (直车) là Xe ra thẳng theo lộ của nó. Hoành xa (横车) là Xe nhấc lên một bước rồi đi ngang theo hàng để tới trận chiến từ hướng khác. Xe đi thẳng tới nhanh trên một lộ và đứng luôn ở đó. Xe đi ngang mất thêm một nước nhưng được chọn lộ sau khi thấy cuộc chiến nổ ra ở đâu. Nhanh và cam kết, đấu với linh hoạt và chậm hơn một chút: toàn bộ sự đánh đổi chỉ có vậy.

Không cách nào hơn cách nào một cách tuyệt đối. Câu hỏi luôn là tốc độ của Đỏ có tạo ra đòn đe dọa trước khi sự linh hoạt của Đen tìm được lộ đúng hay không. Đây là cuộc tranh luận chiến lược lâu đời nhất của Thuận pháo.

Xe trước, rồi mới đến những thứ khác

Trong những cuộc đua này, bên đưa Xe tới lộ mở sớm hơn gần như thắng cuộc tranh luận, bất kể Pháo đang làm gì. Người thua Thuận pháo thường thua khi một con Xe vẫn nằm ở điểm xuất phát. Hai bên đều vội mở lộ cho Xe và nhấc Xe lên một vị trí hung hãn; Pháo giữ trung tâm trong thế căng, còn Xe và Mã điều động tìm điểm đột phá đầu tiên.

Mã cũng có phần việc. Một con Mã tới được tiền đồn vững ở trung tâm sẽ hỗ trợ Pháo và thêm một quân tấn công, biến thế căng đối xứng thành quyền chủ động cụ thể.

Một chủ đề lặp lại là cuộc giằng co xem ai động đến Pháo giữa trước. Động quá sớm có thể giải tỏa thế căng theo hướng có lợi cho đối thủ; giữ nguyên thì linh hoạt hơn nhưng có nguy cơ chậm một nhịp. Người chơi giỏi gắn nước Pháo với một đòn đe dọa bằng Xe hay Mã, để nước Pháo giành được thời gian thay vì mất thời gian.

Ba điều định đoạt một ván Thuận pháo

Thứ nhất là nhịp. Trong cấu trúc đối xứng, một nước phí là một bất lợi thật sự chứ không chỉ là chút bất tiện. Thứ hai là lần đổi quân đầu tiên: bên chủ động đổi thường được chọn quân nào ở lại, và trong thế sắc bén, lựa chọn ấy chính là ván cờ. Thứ ba là an toàn của Tướng. Cả hai cùng tấn công, nên người dành một nước cho phòng thủ đúng lúc thường là người còn đứng vững.

Phòng thủ vẫn có chỗ của nó, ngay cả trong một khai cuộc tấn công. Giữ Sĩ, Tượng phối hợp để một nước chiếu Pháo bất ngờ không xé toang cung Tướng, và đừng mải mê đòn của mình mà quên rằng đòn đối xứng của đối thủ có thể tới sớm hơn một nước.

Cầm Đỏ thì khai thác thế nào

Dùng nước đi thêm để ra quân, đừng dùng nó cho một đợt tấn công non. Đưa cả hai Xe vào hoạt động trước, rồi đánh vào lộ mà hàng phòng thủ của Đen đang chậm một nước. Nước đi trước chỉ thành lợi thế khi nó đã biến thành quân hoạt động.

Ai nên chơi Thuận pháo

Thuận pháo hợp với người thích tấn công, muốn được đánh giá bằng tính toán hơn là bằng sự kiên nhẫn, và với người đã chịu học các biến, vì đây là cấu trúc mà biết thêm vài nước có giá nhất. Nó không dành cho người tìm một ván an toàn trước đối thủ mạnh hơn; khi đó hãy chọn Bình phong mã. Về độ chính xác, Thuận pháo hoàn toàn đứng vững: Đen có thế hoạt động ngay, đổi lại biên độ an toàn mỏng hơn, nên khai cuộc này thưởng cho sự chuẩn bị và phạt sự lơ là.

Vì quá sắc, đây là nơi khó để bắt đầu. Cách học hiệu quả là chọn một bên và chơi đi chơi lại. Thế cờ quá sắc để ứng biến ở cả hai phía cùng lúc, còn khi đã nắm chắc một bên, các mô thức sẽ tự chuyển sang bên kia. Nhiều người giữ Thuận pháo làm vũ khí thứ hai bên cạnh một thế đáp êm như Bình phong mã, để có cả lựa chọn yên ổn lẫn lựa chọn chiến đấu tùy đối thủ.

Thuận pháo khác Nghịch pháo ở đâu

Nếu Đen vào Pháo giữa bằng con Pháo ở cánh còn lại, 1.P2-5 P2-5, thế cờ gọi là Nghịch pháo, hay Liệt pháo (列炮). Ở Thuận pháo, con Pháo còn ở nhà của hai bên nằm cùng một cánh trên bàn cờ; ở Nghịch pháo, chúng nằm ở hai cánh đối diện, sự đối xứng biến mất và hai đạo quân phát triển về hai hướng khác nhau.

Luyện Thuận pháo trên XiangqiPlay

Hãy tạo tài khoản miễn phí trên XiangqiPlay, xác minh email, rồi cầm Đen đấu với máy ở tám cấp độ từ Easy đến God; mỗi lần máy mở P2-5, hãy đáp P8-5. Khi xem lại ván, chỉ cần để ý một điều: Xe của bên nào vào trận trước.