Học cờ tướng · Quân cờ
Cách đi các quân trong cờ tướng
Bảy loại quân, 32 quân trên bàn cờ. Mỗi quân có một cách đi riêng — hình minh hoạ dưới đây đánh dấu chính xác những điểm quân đó có thể đi tới.
Cờ tướng có bao nhiêu quân?
Mỗi bên có 16 quân, tổng cộng 32 quân: 1 Tướng, 2 Sĩ, 2 Tượng, 2 Xe, 2 Pháo, 2 Mã và 5 Tốt. Quân đặt trên giao điểm của bàn cờ 9 cột × 10 hàng (90 điểm), không đặt trong ô. Bên Đỏ đi trước.
Quân Tướng (帥 / 將) đi như thế nào?
1 quân mỗi bên
Đi một bước theo chiều ngang hoặc dọc, và không bao giờ được ra khỏi cung (vùng 3×3 điểm có hai đường chéo).
Hai Tướng không được đứng đối mặt trên cùng một cột mà không có quân nào ở giữa — luật “lộ mặt tướng”. Nước đi tạo ra thế đó là nước không hợp lệ.
Chấm tròn: những điểm quân Tướng có thể đi tới trong thế cờ này.
Mẹo: Tướng không chỉ để phòng thủ: trong cờ tàn, Tướng chiếm cột giữa sẽ khoá một cột của Tướng đối phương.
Quân Sĩ (仕 / 士) đi như thế nào?
2 quân mỗi bên
Đi chéo một điểm và chỉ được đi trên các đường chéo trong cung, nên cả ván chỉ có 5 điểm để đứng.
Sĩ là lá chắn gần nhất của Tướng. Mất cả hai Sĩ, Tướng rất dễ bị Xe và Pháo chiếu bí.
Chấm tròn: những điểm quân Sĩ có thể đi tới trong thế cờ này.
Mẹo: Đừng vội lên Sĩ khi chưa cần: Sĩ lên sai bên có thể chặn đường chạy của chính Tướng mình.
Quân Tượng (相 / 象) đi như thế nào?
2 quân mỗi bên
Đi chéo đúng hai điểm (hình chữ “điền” 田) và không được qua sông, nên Tượng chỉ phòng thủ phần sân nhà.
Nếu điểm ở giữa đường đi có quân, Tượng không đi được — gọi là “cản mắt tượng”.
Chấm tròn: những điểm quân Tượng có thể đi tới trong thế cờ này.
Mẹo: Hai Tượng đứng liên hoàn (bảo vệ lẫn nhau) giúp chống lại đòn tấn công bằng Pháo và Tốt.
Quân Mã (傌 / 馬) đi như thế nào?
2 quân mỗi bên
Đi một bước thẳng (ngang hoặc dọc) rồi một bước chéo ra ngoài — hình chữ “nhật” 日. Mã không bị giới hạn bởi sông hay cung.
Nếu ngay điểm thẳng kế bên Mã có quân, Mã không đi được về hướng đó — gọi là “cản chân mã”. Khác với cờ vua, Mã cờ tướng không nhảy qua quân.
Chấm tròn: những điểm quân Mã có thể đi tới trong thế cờ này.
Mẹo: Mã mạnh khi bàn cờ còn đông quân và ở gần trung tâm; Mã ở góc bàn thường bị cản chân và mất tác dụng.
Quân Xe (俥 / 車) đi như thế nào?
2 quân mỗi bên
Đi ngang hoặc dọc bao nhiêu điểm cũng được, miễn đường đi không có quân chắn, và ăn quân đầu tiên của đối phương trên đường đi.
Xe là quân mạnh nhất bàn cờ. Một Xe thường đáng giá bằng hai quân Mã hoặc Pháo.
Chấm tròn: những điểm quân Xe có thể đi tới trong thế cờ này.
Mẹo: Ra Xe sớm. Ván cờ thường thua vì Xe còn nằm ở góc khi đối phương đã tấn công.
Quân Pháo (炮 / 砲) đi như thế nào?
2 quân mỗi bên
Di chuyển giống Xe: ngang hoặc dọc, không nhảy qua quân. Nhưng khi ăn quân, Pháo phải nhảy qua đúng một quân (của bên nào cũng được) gọi là “ngòi”.
Không có ngòi thì Pháo không ăn được gì; có hai quân chắn thì cũng không ăn được. Vì cần ngòi, Pháo mạnh nhất ở đầu ván khi bàn cờ còn đông.
Chấm tròn: những điểm quân Pháo có thể đi tới trong thế cờ này.
Mẹo: Pháo đầu (Pháo vào cột giữa) nhắm thẳng vào Tướng đối phương qua quân Tốt giữa — đó là khai cuộc phổ biến nhất.
Quân Tốt (兵 / 卒) đi như thế nào?
5 quân mỗi bên
Chỉ tiến một bước về phía trước. Sau khi qua sông, Tốt được đi thêm sang ngang một bước, nhưng không bao giờ được lùi.
Tốt không phong cấp như cờ vua. Tốt đi tới hàng cuối cùng vẫn chỉ đi ngang được.
Chấm tròn: những điểm quân Tốt có thể đi tới trong thế cờ này.
Mẹo: Tốt qua sông có giá trị gấp đôi; hai Tốt qua sông phối hợp với nhau có thể vây Tướng trong cờ tàn.
Câu hỏi về các quân cờ tướng
- Cờ tướng có bao nhiêu quân?
- Cờ tướng có 32 quân, mỗi bên 16 quân (Đỏ và Đen): 1 Tướng, 2 Sĩ, 2 Tượng, 2 Xe, 2 Pháo, 2 Mã và 5 Tốt.
- Cờ tướng có những quân gì?
- Bảy loại quân: Tướng, Sĩ, Tượng, Xe, Pháo, Mã và Tốt. Bên Đỏ và bên Đen có cùng số quân, chỉ khác chữ Hán viết trên quân.
- Quân nào mạnh nhất trong cờ tướng?
- Xe là quân mạnh nhất vì đi xa theo cả hàng ngang lẫn hàng dọc. Theo cách tính thường dùng, Xe khoảng 9 điểm, Pháo và Mã khoảng 4–4,5 điểm, Sĩ và Tượng khoảng 2 điểm, Tốt 1 điểm (khoảng 2 điểm sau khi qua sông).
- Cản chân mã là gì?
- Khi có quân đứng sát Mã ở hướng Mã định đi thẳng, Mã không thể đi về hướng đó. Đây là điểm khác lớn nhất giữa Mã cờ tướng và Mã cờ vua.
- Pháo ăn quân như thế nào?
- Pháo phải nhảy qua đúng một quân bất kỳ (gọi là ngòi) để ăn quân đối phương phía sau nó. Khi không ăn quân, Pháo đi giống Xe.
- Tượng có được qua sông không?
- Không. Tượng chỉ đi trong phần sân nhà, mỗi nước đi chéo hai điểm, và bị cản nếu điểm ở giữa có quân.