Thế sát cờ tướng: 13 đòn chiếu hết có tên nên biết

Vì sao nên học thế sát theo tên

Thế sát cờ tướng là những mẫu chiếu hết lặp lại đủ thường xuyên để có tên riêng, như Mã hậu pháo, Song xe thác, Mã ngọa tào hay Trùng pháo. Cung Tướng chỉ có chín điểm, nên các hình chiếu hết cứ quay lại. Biết tên giúp bạn nhận ra hình khi nó còn cách vài nước.

Bài viết gom mười ba thế theo quân chủ lực. Với mỗi thế, câu hỏi luôn giống nhau: quân nào chiếu, quân nào bịt đường thoát, và bên thủ còn nước gỡ nào.

Bốn thế của quân Mã

Mã hậu pháo (马后炮). Mã đứng trên cùng đường với Tướng địch, cách Tướng đúng một điểm trống, còn Pháo đứng xa hơn phía sau và lấy Mã làm ngòi để chiếu. Cùng lúc, Mã khống chế hai điểm hai bên Tướng, còn bước về phía Mã thì Tướng vẫn nằm trên đường Pháo. Ăn Mã cũng vô ích, vì quân ăn đứng đúng chỗ đó và thành ngòi mới. Cách gỡ là ăn Pháo hoặc chèn thêm một quân lên đường; một Sĩ bước vào giữa cung vừa chặn chiếu vừa cản chân Mã. Ngoài bàn cờ, 马后炮 là thành ngữ tiếng Trung chỉ sự khôn ngoan muộn màng.

Mã ngọa tào (卧槽马). Mã chiếu từ điểm ngọa tào, trên hàng thứ hai của đối phương, ngay trước điểm xuất phát của một quân Tượng; Sĩ và Tượng không bao giờ tới được điểm này. Thế cơ bản: Tướng Đen ở nhà, một Sĩ ở giữa cung, Sĩ kia ở góc cuối cùng phía với điểm ngọa tào, Xe Đỏ chiếm lộ sĩ (lộ 4 hoặc lộ 6) phía bên kia. Mã nhảy vào là chiếu hết; bỏ Xe đi thì Tướng chỉ cần bước sang góc trống.

Quải giác mã (挂角马). Mã đứng ở góc trước của cung, tức gọng sĩ, và chiếu Tướng đang ở nhà. Chân Mã là điểm giữa cạnh cung phía đó, có quân đứng đấy thì Mã bị cản. Mã không khống chế giữa cung hay hai góc cuối, nên cần quân khác bịt lối. Trong thế mẫu, hai Sĩ còn ở hai góc cuối, một Xe quét hàng thứ hai của bên thủ, và cú nhảy vào gọng sĩ là chiếu hết. Cách phòng thủ chuẩn là đặt một Sĩ ở giữa cung, vì từ đó nó canh được cả hai góc trước.

Song mã ẩm tuyền (双马饮泉), hai ngựa uống suối, còn gọi là Mã lăn (打滚马). Một Mã đứng trên hàng thứ hai của đối phương, ngay trước điểm xuất phát của Mã bên thủ; Mã thứ hai nhảy vào điểm ngọa tào bên cạnh để chiếu. Mấu chốt là chân của Mã thứ nhất chính là điểm ngọa tào: Mã kia đứng đó thì nó bị tắt, rời đi thì nó chiếu lộ.

Ba thế của quân Pháo

Trùng pháo (重炮), còn gọi là Pháo lồng. Hai Pháo đứng trên cùng một đường với Tướng, Pháo trước làm ngòi cho Pháo sau. Bên thủ chèn một quân trước Tướng thì Pháo sau mất tiếng nhưng Pháo trước lại có ngòi. Chỉ còn bốn lối: ăn Pháo sau, ăn Pháo trước, đưa Tướng ra khỏi đường, hoặc chèn một quân vào giữa hai Pháo. Thế này hay mọc ra từ Pháo đầu, khi Tốt đầu của đối phương đã mất.

Thiên địa pháo (天地炮). Pháo trời là Pháo đầu trên trung lộ, sau một Tượng ở mép trước cung và một Sĩ ở giữa cung; nó không chiếu nhưng ghim cả hai, vì quân nào rời đi thì quân kia thành ngòi duy nhất. Pháo đất chìm xuống hàng cuối (沉底炮) và lấy Sĩ góc làm ngòi để chiếu. Tượng lẽ ra lùi xuống chặn được thì đang bị ghim. Câu cổ 天地炮响，神兵难挡 ý nói Thiên địa pháo đã nổ thì thần binh cũng khó cản. Thêm một quân trên trung lộ, như Tốt đầu còn ở chỗ cũ, là Pháo trời hết ghim.

闷宫 (âm Hán Việt là muộn cung, cung bị bí bức). Một Pháo duy nhất chiếu hết Tướng đang ở nhà, bị chính hai Sĩ của mình nhốt lại: một ở giữa cung, một ở góc cuối. Pháo hạ xuống hàng cuối ở phía Sĩ góc, lấy Sĩ góc làm ngòi và chiếu theo hàng ngang; bước sang góc kia, Tướng vẫn nằm sau cùng một ngòi. Quân Sĩ đặt ra để bảo vệ Tướng lại thành bệ phóng cho Pháo. Nếu có một Tượng ở giữa mép trước cung, nó lùi xuống cạnh Sĩ góc, thành hai ngòi, và đòn chiếu tan.

Bốn thế của quân Xe

Song xe thác (双车错), hai Xe thay phiên. Một Xe chiếu theo một hàng hoặc một lộ, Xe kia bịt đường kế tiếp, rồi đổi vai. Với Tướng Đen trơ trọi ở giữa cung, một Xe giữ hàng trước của cung, Xe kia chiếu ở hàng giữa đẩy Tướng lùi xuống, rồi Xe thứ nhất trượt xuống hàng cuối chiếu tiếp: hết cờ sau hai nước. Hãy chiếu từ xa, vì Xe đứng sát Tướng mà không được bảo vệ sẽ bị ăn.

Thiết môn thuyên (铁门栓), then cửa sắt. Khi Tướng địch ở lộ sĩ, trung lộ là đường thoát tự nhiên của nó. Cài then lộ giữa bằng Tướng của mình khi lộ ấy trống hoàn toàn, hoặc bằng một Pháo đầu có đúng một ngòi, thì một Xe chiếu dọc lộ sĩ là đủ: Tướng không sang giữa được vì sẽ đối mặt Tướng địch, tiến lên vẫn nằm trên đường Xe. Với then bằng Tướng, bất cứ quân nào rơi vào trung lộ, kể cả quân của bạn, đều nhấc then ra; then bằng Pháo thì cần đúng một ngòi.

Đại đao oan tâm (大刀剜心), tên quen thuộc hơn trong sách Việt là Đại đảm xuyên tâm (大胆穿心). Xe, có quân khác yểm trợ, lao vào ăn Sĩ ở giữa cung, điểm còn gọi là hoa tâm (花心). Xe thường bị bỏ, nhưng moi được trái tim hàng thủ thì chiếu hết theo sau. Điều kiện: Tướng không ăn lại được Xe, thường nhờ một Pháo đầu canh điểm giữa cung qua một ngòi; Sĩ ăn lại bị ghim tại chỗ; và mọi hướng chạy của Tướng đều có sẵn nước chiếu. Khi Tốt làm việc này, đòn gọi là Tiểu đao oan tâm.

Hải để lao nguyệt (海底捞月), mò trăng đáy biển. Tướng địch đã nhích lên một điểm và Xe của nó canh lộ phía trước. Bên tấn công vòng ra hàng cuối, dùng Tướng mình giữ trung lộ, rồi chiếu từ điểm ngay sau lưng Tướng địch, nơi Xe phòng thủ không với tới vì chính Tướng của nó chắn đường. Xe chiếu đứng sát Tướng nên cần được bảo vệ, chẳng hạn bởi một Pháo nhảy qua một quân của đối phương.

Tướng và Tốt cũng biết giết

Đối diện tiếu (对面笑), còn gọi là Bạch kiểm tướng (白脸将). Luật hai Tướng không được đối mặt trên một lộ trống biến Tướng của bạn thành quân khống chế: khi trung lộ trống, Tướng địch không được đứng vào điểm nào trên lộ ấy và chỉ còn hai lộ sĩ. Với Tướng Đen ở góc cuối, một Xe Đỏ quét ngang sang lộ sĩ và chiếu thẳng lên là đủ chiếu hết nếu không quân nào chặn được. Nói cho chính xác, Tướng của bạn không chiếu; nó chỉ lấy đi các điểm.

Nhị quỷ phách môn (二鬼拍门), hai quỷ gõ cửa. Tiếng lóng gọi Tốt là 小鬼, quỷ nhỏ. Hai Tốt tới điểm giữa hai cạnh cung đối phương, cùng khống chế giữa cung và hai góc cuối, đóng băng Tướng ở nhà. Khi hai Sĩ đứng ở hai góc cuối, chỉ cần thêm một quân như Xe yểm trợ, một Tốt ăn Sĩ góc và chiếu ngang là hết cờ. Sĩ đứng giữa cung là quân phòng thủ then chốt, vì từ đó nó với tới cả bốn góc, còn Tốt thì không bao giờ lùi, nên chặn chúng từ xa vẫn rẻ hơn.

Luyện để nhìn ra thế sát

Trước mỗi nước chiếu, hãy đếm điểm thoát của Tướng, đếm ngòi của Pháo, kiểm tra chân Mã, rồi liệt kê mọi nước gỡ của bên thủ. Nếu số nước gỡ chưa về không, bạn mới tìm được một nước chiếu, chưa phải chiếu hết.

Thư viện câu đố miễn phí của XiangqiPlay có 5.000 thế chiếu hết đã được engine kiểm chứng, gồm cả bộ chiếu hết một nước và hai nước. Khi đã quen mắt, hãy tạo tài khoản miễn phí và mang các thế sát này vào ván đấu với máy ở tám cấp độ, từ Easy đến God.