Lại Lý Huynh: nhà vô địch cờ tướng thế giới 2025 của Việt Nam

Lại Lý Huynh là ai?

Lại Lý Huynh là đại kiện tướng cờ tướng người Việt Nam, sinh ngày 16/5/1990, người giành chức vô địch nội dung nam tại Giải vô địch cờ tướng thế giới 2025 ở Thượng Hải. Anh là kỳ thủ đầu tiên không đến từ Trung Quốc làm được điều đó trong 35 năm lịch sử giải, và đã sáu lần vô địch quốc gia.

Trước đó anh đã là kỳ thủ số một Việt Nam nhiều năm và được người hâm mộ gọi là Nam Phương công tử. Theo báo chí Việt Nam và Trung Quốc, sự nghiệp của anh đi từ các giải lứa tuổi cấp tỉnh ở đồng bằng sông Cửu Long tới một trận chung kết bên sông Hoàng Phố.

Từ Cà Mau đến đội tuyển quốc gia

Anh sinh ra ở tỉnh Vĩnh Long, lúc nhỏ theo gia đình chuyển xuống vùng U Minh, Cà Mau, ở cực Nam đất nước. Theo VnExpress, anh học cờ tướng từ năm chín tuổi, người thầy đầu tiên là cha, và vì gia cảnh khó khăn nên sớm phải nghỉ học.

Năm 2002, cha đưa anh đến gặp Nguyễn Thanh Khiết, huấn luyện viên thuộc ngành thể thao tỉnh Cà Mau, và anh được nhận vào đội tuyển tỉnh. Sau đó anh lần lượt giành các chức vô địch quốc gia lứa tuổi từ U13 đến U18, huy chương bạc giải trẻ châu Á năm 2008, và huy chương bạc đồng đội tại Giải vô địch thế giới 2009 cùng Nguyễn Thành Bảo. Ở giải năm đó, khi mới 19 tuổi, anh còn xếp thứ bảy nội dung cá nhân nam.

Anh cũng sớm tập với máy. Theo VnExpress, anh dùng phần mềm cờ tướng từ năm 2005, có lúc tới mười tiếng mỗi ngày để nghiên cứu ván cờ và tập đấu với chương trình, khi không phải kỳ thủ hàng đầu nào cũng thích tập với máy và nhiều người thấy việc đó nhàm chán. Sau mỗi ván, anh kiểm tra lại nước đi bằng phần mềm và nghiên cứu hệ số, phong độ, lối chơi của đối thủ.

Sáu lần vô địch quốc gia

Anh vô địch quốc gia lần đầu năm 2013, rồi các năm 2014, 2016, 2018, 2021 và 2025. Sáu danh hiệu đưa anh lên vị trí thứ hai trong lịch sử cờ tướng Việt Nam, chỉ sau bảy lần của Trềnh A Sáng. Phần lớn sự nghiệp anh thi đấu cho Bình Dương, và còn có nhiều chức vô địch quốc gia cờ nhanh, cờ chớp.

Tại giải vô địch quốc gia 2026 ở Yên Bái, anh dẫn đầu các vòng đấu loại hệ Thụy Sĩ của nội dung cờ tiêu chuẩn, rồi thua Phí Mạnh Cường ở tứ kết sau khi hòa ván tiêu chuẩn, hòa ván cờ nhanh và thua ván cờ chớp quyết định. Dù vậy, anh vẫn vô địch nội dung cờ nhanh của chính giải đó.

Tìm đối thủ mạnh ở Trung Quốc

Lại Lý Huynh dành phần lớn sự nghiệp tìm đối thủ mạnh hơn bên kia biên giới. Năm 2016, anh trở thành kỳ thủ nước ngoài đầu tiên được mời dự giải vô địch đồng đội quốc gia Trung Quốc, mà giới cờ Việt quen gọi là Giáp Cấp Liên Tái, và từ đó thường xuyên được mời trở lại. Năm 2023, anh nằm trong đội Hàng Châu vô địch giải, đánh cùng Vương Thiên Nhất (Wang Tianyi), khi đó là kỳ thủ số một Trung Quốc.

Tháng 3/2026, với tư cách đương kim vô địch thế giới, anh vào chung kết giải Ngũ Dương Bôi (Wuyang Cup) lần thứ 32 tại Quảng Châu, một giải đấu danh giá của Trung Quốc. Anh hòa ván đầu chung kết với Trình Vũ Đông (Cheng Yudong), thua ván thứ hai và về nhì.

Những lần suýt vô địch thế giới

Sau năm 2009, thứ hạng của anh ở giải thế giới tăng đều: thứ năm ở Munich năm 2015, thứ tư ở Vancouver năm 2019 và lại thứ tư ở Kuching năm 2022. Kuching mang về cho anh những tấm huy chương vàng thế giới đầu tiên. Anh cùng Nguyễn Thành Bảo vô địch đồng đội nam, nội dung xếp hạng theo tổng thứ hạng của hai kỳ thủ nam đứng cao nhất mỗi nước, và anh vô địch nội dung cờ nhanh mới được đưa vào chương trình.

Houston năm 2023 là lần hụt ngôi tiếc nhất. Lại Lý Huynh và Mạnh Thần (Meng Chen) của Trung Quốc cùng đạt 13 điểm sau tám vòng và gặp nhau ở chung kết. Ván cờ tiêu chuẩn hòa sau gần bốn giờ, Mạnh Thần thắng loạt cờ nhanh phân định, và anh nhận huy chương bạc. Cũng tại giải đó, anh bảo vệ thành công ngôi vô địch cờ nhanh với sáu thắng, ba hòa.

Giai đoạn này còn có huy chương đồng cá nhân và bạc đồng đội hỗn hợp tại Asian Games ở Hàng Châu năm 2023, và vàng nội dung cá nhân nam cờ tiêu chuẩn tại SEA Games 2023 ở Campuchia.

Cuộc chờ đợi của cờ tướng Việt Nam

Kỳ thủ Việt Nam đã gõ cửa từ lâu. Ở những giải thế giới đầu tiên, Liên đoàn Cờ tướng Thế giới tổ chức một bảng riêng cho kỳ thủ ngoài Trung Quốc, và người Việt thắng bảng này ba lần liên tiếp: Mai Thanh Minh năm 1993, Võ Văn Hoàng Tùng năm 1995 và lại Mai Thanh Minh năm 1997. Từ năm 1999, bảng này chỉ dành cho kỳ thủ không đến từ cả Trung Quốc lẫn Việt Nam.

Ở nội dung chính của nam, thành tích tốt nhất của Việt Nam trước năm 2023 là ngôi á quân của Nguyễn Thành Bảo năm 2009, xếp sau Triệu Hâm Hâm (Zhao Xinxin). Bảo cũng giành huy chương đồng cá nhân ở Kuching năm 2022, năm anh cùng Lại Lý Huynh đoạt vàng đồng đội. Vì thế khi Lại Lý Huynh vào trận chung kết thế giới thứ hai liên tiếp, anh mang theo nhiều hơn tham vọng của riêng mình.

Thượng Hải, tháng 9/2025

Giải năm 2025 diễn ra tại Thượng Hải từ ngày 22 đến 27/9. Đội Trung Quốc trẻ một cách bất thường: nhiều đại kiện tướng hàng đầu nước này bị cấm thi đấu sau vụ bê bối dàn xếp tỷ số, nên Trung Quốc cử Doãn Thăng (Yin Sheng), 20 tuổi, và Mạnh Phồn Duệ (Meng Fanrui), 17 tuổi.

Nội dung cờ tiêu chuẩn nam có 51 kỳ thủ. Lại Lý Huynh bất bại qua tám vòng hệ Thụy Sĩ với năm thắng, ba hòa, trong đó hòa cả hai kỳ thủ Trung Quốc, và cùng đạt 13 điểm với Doãn Thăng và Mạnh Phồn Duệ. Doãn Thăng có hệ số phụ cao nhất, còn Lại Lý Huynh hơn Mạnh Phồn Duệ đúng một điểm hệ số phụ để giành suất còn lại vào chung kết.

Trận chung kết diễn ra ngày 27/9, gần khu Bến Thượng Hải. Lại Lý Huynh cầm quân Đen. Doãn Thăng khai cuộc Pháo đầu tấn công quyết liệt, thậm chí bỏ một Pháo để đổi lấy cả hai Tượng của đối thủ, nhưng sau đó tính sai và mất một Mã. Lại Lý Huynh đẩy Tốt qua sông yểm trợ cho Xe và Pháo, và cuối cùng Doãn Thăng xin thua.

Đó là lần đầu tiên một kỳ thủ ngoài Trung Quốc vô địch nội dung nam. Ông Nguyễn Hữu Luận, người lãnh đạo Liên đoàn Cờ Việt Nam từ 2011 đến 2015 và có mặt theo dõi trận chung kết, đã thưởng nóng cho anh một tỷ đồng ngay tại chỗ. Việt Nam còn giành huy chương bạc đồng đội nam, với Nguyễn Thành Bảo xếp thứ năm.

Lối chơi toàn diện

Báo chí Việt Nam mô tả Lại Lý Huynh là kỳ thủ toàn diện chứ không chuyên về một mảng. VnExpress so sánh lối đánh tấn công của Nguyễn Thành Bảo với cách chơi kiên nhẫn, thiên về tàn cuộc của Nguyễn Vũ Quân, và cho rằng Lại Lý Huynh kết hợp được cả hai, mạnh đều ở khai cuộc, trung cuộc lẫn tàn cuộc. Việc chuẩn bị có hệ thống với phần mềm, bắt đầu từ khi anh còn là thiếu niên, là một phần lớn làm nên tiếng tăm ấy.

Ý nghĩa của chức vô địch

Với cờ tướng Việt Nam, đây có lẽ là khoảnh khắc quốc tế lớn nhất từ trước tới nay, và nó đến từ một kỳ thủ học cờ bên bàn cờ của cha ở vùng cực Nam. Nếu câu chuyện của anh khiến bạn muốn ngồi vào bàn cờ, XiangqiPlay có 5.000 câu đố chiếu bí đã được engine kiểm chứng, và với tài khoản miễn phí đã xác minh email, bạn có thể đấu với máy ở tám cấp độ từ Easy đến God.